Dwie najnowsze publikacje dotyczące nagłego zatrzymania krążenia pokazują dwa różne, ale ważne aspekty współczesnej resuscytacji. Pierwsza analizuje pacjentów zakwalifikowanych do systemu ECPR, którzy odzyskali spontaniczne krążenie jeszcze przed kaniulacją do ECMO. Druga ocenia zależność pomiędzy czasem prowadzenia RKO a uzyskaniem ROSC u pacjentów z zatrzymaniem krążenia na oddziale intensywnej terapii.
Oba badania mają charakter obserwacyjny, dlatego nie zmieniają bezpośrednio algorytmów resuscytacji. Dostarczają jednak ciekawych informacji dotyczących organizacji systemu leczenia NZK oraz interpretacji długości prowadzonej resuscytacji.
ECPR – co z pacjentem, który odzyska krążenie przed podłączeniem ECMO?
W pracy Jaeger i wsp. przeanalizowano pacjentów z pozaszpitalnym zatrzymaniem krążenia leczonych w ramach Minnesota Mobile Resuscitation Consortium (MMRC) – metropolitalnego systemu ECPR działającego w modelu hub-and-spoke.
Do protokołu ECPR kwalifikowano wybranych dorosłych z opornym VF/VT. Kryteria obejmowały m.in. wiek 18–75 lat, początkowy rytm VF/VT, brak ROSC po trzech defibrylacjach oraz możliwość dotarcia do ośrodka wykonującego kaniulację w czasie krótszym niż 30 minut.
Autorzy zainteresowali się szczególną grupą: pacjentami, którzy spełnili kryteria uruchomienia ścieżki ECPR, ale uzyskali ROSC jeszcze w warunkach przedszpitalnych, zanim doszło do natychmiastowej kaniulacji do VA-ECMO.
W analizie znalazło się 94 pacjentów. Średni wiek wynosił 55,5 roku, a 73,4% badanych stanowili mężczyźni.
Bardzo wysoka przeżywalność
Spośród analizowanych pacjentów:
- 79 z 94, czyli 84%, przeżyło do wypisu ze szpitala,
- 70 z 94, czyli 74,5%, uzyskało korzystny wynik neurologiczny – CPC 1–2 przy wypisie,
- jedynie 5 pacjentów wymagało późniejszej kaniulacji do ECMO,
- spośród tych pięciu trzech przeżyło do wypisu.
To bardzo dobre wyniki w porównaniu z ogólną populacją pacjentów z pozaszpitalnym zatrzymaniem krążenia.
Ścieżka ECPR to coś więcej niż samo ECMO
Najciekawszym elementem tej pracy nie jest więc wykazanie skuteczności ECMO. Wręcz przeciwnie – większość badanych ostatecznie ECMO nie potrzebowała.
Badanie sugeruje, że wartość zorganizowanego systemu ECPR może wynikać także z szybkiego transportu odpowiednio wyselekcjonowanych pacjentów do wyspecjalizowanych ośrodków leczenia zatrzymania krążenia.
W takich centrach dostępne są m.in. całodobowa koronarografia i PCI, intensywna terapia, zaawansowane leczenie niewydolności krążenia oraz ustandaryzowana opieka poresuscytacyjna i neuroprognostyka.
Można więc spojrzeć na ścieżkę ECPR szerzej: nie tylko jako na procedurę prowadzącą do podłączenia VA-ECMO, ale jako na system szybkiego kierowania pacjentów z potencjalnie odwracalnym NZK do ośrodka o najwyższych możliwościach terapeutycznych.
Ważne zastrzeżenie
Nie można jednak na podstawie tej pracy stwierdzić, że samo uruchomienie ścieżki ECPR powoduje 84-procentową przeżywalność.
Była to bardzo silnie wyselekcjonowana grupa – stosunkowo młodzi pacjenci, z początkowym VF/VT, spełniający kryteria programu ECPR, którzy dodatkowo odzyskali krążenie przed kaniulacją. Badanie miało charakter retrospektywny i opisowy.
Wysoka przeżywalność częściowo odzwierciedla więc korzystny fenotyp kliniczny tej grupy.
Jeśli interesuje Ciebie ten temat, polecamy nasz kurs internetowy na temat ECMO w raownictwie medycznym
Jak długo prowadzić RKO? Nowe dane z oddziału intensywnej terapii
Drugie badanie, opublikowane 3 września 2026 r. w BMC Cardiovascular Disorders, dotyczyło zależności pomiędzy czasem trwania resuscytacji a uzyskaniem ROSC u dorosłych pacjentów, u których do zatrzymania krążenia doszło na OIT.
Była to retrospektywna analiza prowadzona w szpitalu w Arabii Saudyjskiej. Uwzględniono 110 epizodów zatrzymania krążenia u 78 pacjentów w latach 2023–2024.
ROSC uzyskano w 42 epizodach, czyli w 38,2% przypadków.
7,5 minuty vs 30 minut RKO
Różnica w długości resuscytacji pomiędzy grupami była bardzo wyraźna.
U pacjentów, którzy uzyskali ROSC, mediana czasu prowadzenia RKO wynosiła:
7,5 minuty
IQR: 5,0–14,25 min.
W przypadkach bez ROSC mediana wyniosła:
30 minut
IQR: 30–30 min.
Różnica była statystycznie istotna, p < 0,001.
Po uwzględnieniu ciężkości stanu pacjenta mierzonej SAPS II każda kolejna minuta resuscytacji była związana z niższymi szansami uzyskania ROSC:
OR = 0,66 na każdą kolejną minutę RKO
95% CI: 0,55–0,79; p < 0,001.
W rozszerzonym modelu uwzględniającym dodatkowe parametry kliniczne zależność pozostawała silna:
OR = 0,59
95% CI: 0,48–0,73; p < 0,001.
Czy oznacza to, że po określonym czasie należy przerwać RKO?
Nie.
To jeden z najważniejszych elementów interpretacji badania.
Długi czas resuscytacji może być przede wszystkim markerem trudnego do odwrócenia zatrzymania krążenia. Pacjent, który szybko odpowiada na defibrylację, leczenie przyczyny odwracalnej lub inne działania resuscytacyjne, naturalnie znajdzie się w grupie z krótkim czasem RKO.
Natomiast pacjenci bez odpowiedzi na leczenie pozostają w resuscytacji dłużej.
Dlatego nie można odwrócić tej zależności i stwierdzić, że samo skrócenie resuscytacji zwiększy prawdopodobieństwo ROSC.
Autorzy również nie proponują konkretnego punktu czasowego, po którym należałoby kończyć RKO. Wskazują na potrzebę dalszych badań obejmujących m.in. jakość prowadzonej resuscytacji, charakterystykę samego NZK oraz długoterminowe wyniki neurologiczne.
Istotne ograniczenie: „30 minut” może być wartością administracyjną
Zwraca uwagę fakt, że w grupie bez ROSC mediana oraz oba kwartyle czasu RKO wynosiły dokładnie 30 minut. Może to wskazywać, że w badanym ośrodku 30 minut było często stosowanym czasem zakończenia nieskutecznej resuscytacji.
W takim przypadku niezwykle silna statystyczna zależność pomiędzy czasem RKO a ROSC jest częściowo wpisana w sposób prowadzenia resuscytacji: pacjenci uzyskujący ROSC kończą RKO wcześniej, natomiast wielu pacjentów bez ROSC dociera do 30-minutowego punktu zakończenia działań.
Dlatego wynik OR należy traktować przede wszystkim jako zależność prognostyczną, a nie jako podstawę do wyznaczenia uniwersalnego czasu zakończenia resuscytacji.
Co łączy oba badania?
Obie publikacje zwracają uwagę na znaczenie czasu i organizacji systemu leczenia zatrzymania krążenia, ale z dwóch różnych perspektyw.
Pierwsza pokazuje pacjentów, którzy początkowo byli kandydatami do ECPR, ale odzyskali krążenie jeszcze przed ECMO. Ich wyniki były bardzo dobre – 84% przeżycia i 74,5% korzystnego wyniku neurologicznego.
Druga potwierdza, że szybkie uzyskanie ROSC jest silnie związane z powodzeniem resuscytacji, natomiast wraz z przedłużaniem RKO prawdopodobieństwo ROSC gwałtownie maleje.
Nie oznacza to jednak, że długość RKO może być jedynym kryterium podejmowania decyzji.
W praktyce należy uwzględnić m.in. mechanizm NZK, rytm początkowy, świadkowanie zdarzenia, jakość RKO, czas bez przepływu i z ograniczonym przepływem, możliwość leczenia przyczyny odwracalnej oraz dostępność zaawansowanych metod leczenia, w tym ECPR.
Wniosek
Najważniejszym przesłaniem obu publikacji nie jest więc „kończmy RKO wcześniej” ani „każdego pacjenta kierujmy na ECMO”.
Bardziej trafny wniosek brzmi: pacjent z potencjalnie odwracalnym zatrzymaniem krążenia powinien jak najszybciej znaleźć się na właściwej ścieżce terapeutycznej, a decyzje dotyczące dalszej resuscytacji powinny uwzględniać cały kontekst kliniczny, a nie sam czas trwania RKO.
Autorzy i źródła
Jaeger D., Koukousaki D., Bruen C., Kalra R., Del Rio Pertuz G., Sinanidou A., Yannopoulos N.J.P., Hodgson L., Alexy T., Gottula A., Bartos J., Aufderheide T., Yannopoulos D.
Outcomes among patients with out-of-hospital cardiac arrest who activated an ECPR pathway and achieved ROSC before cannulation.
The American Journal of Emergency Medicine, 2026. Available online: 24 August 2026.
DOI: 10.1016/j.ajem.2026.08.043.
Felemban H.B., Hagelamin E., Khiralla M., Ugwu H.C., Ezike H.C., Alhassan O., Alshammari A., Alshammari A., Alanazi A., Alshammari B., Alruwaili H., Alris F., Mustafa M., Merzoug F.
CPR duration and achievement of ROSC After ICU cardiac arrest: a single-center study in Al-Jouf, Saudi Arabia.
BMC Cardiovascular Disorders, 2026. Published: 3 September 2026.
DOI: 10.1186/s12872-026-06576-0.
Jeśli interesujesz się tematyką resuscytacji, polecamy nasz kurs: Podsumowanie wytycznych resuscytacji kurs internetowy