Opis

Pacjent w kryzysie psychicznym w działaniach ZRM i SOR — najczęstsze zaburzenia psychiczne, ocena ryzyka i bezpieczna komunikacja w praktyce ratownika medycznego

Ratownicy medyczni coraz częściej spotykają pacjentów w kryzysie psychicznym: po próbach samobójczych, z napadami paniki, psychozą, pobudzeniem, uzależnieniem, zaburzeniami otępiennymi, kryzysami w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej lub zachowaniami agresywnymi. W takich sytuacjach kluczowe są: bezpieczeństwo zespołu, szybka ocena zagrożenia życia, odróżnienie przyczyn somatycznych od psychiatrycznych, komunikacja deeskalacyjna oraz właściwa decyzja o transporcie i przekazaniu pacjenta.

Cel główny szkolenia

Przygotowanie ratowników medycznych do bezpiecznego, zgodnego z aktualną wiedzą i praktycznego postępowania z pacjentem w kryzysie psychicznym w warunkach przedszpitalnych, ze szczególnym uwzględnieniem oceny ryzyka samobójczego, pobudzenia, psychozy, zaburzeń lękowych, depresji, uzależnień i zaburzeń poznawczych.

---

Cele szczegółowe

Szkolenie uporządkuje wiedzę, jak:

1. Rozpoznać najczęstsze obrazy kliniczne zaburzeń psychicznych spotykanych w pracy ZRM.
2. Odróżnić stan psychiatryczny od somatycznego stanu nagłego imitującego zaburzenie psychiczne.
3. Przeprowadzić podstawową ocenę bezpieczeństwa miejsca zdarzenia, pacjenta i zespołu.
4. Zastosować techniki komunikacji deeskalacyjnej.
5. Ocenić podstawowe czynniki ryzyka samobójczego i samouszkodzeń.
6. Prawidłowo zebrać wywiad od pacjenta, rodziny, świadków i służb obecnych na miejscu.
7. Zaplanować bezpieczny transport pacjenta w kryzysie psychicznym.
8. Przekazać pacjenta do SOR, izby przyjęć lub ośrodka psychiatrycznego w uporządkowany sposób.
9. Zadbać o bezpieczeństwo własne i dobrostan psychiczny po trudnych interwencjach.

---

Program kursu internetowego – pacjent w kryzysie psychicznym

Moduł 1. Pacjent w kryzysie psychicznym w praktyce ZRM i SOR — wprowadzenie

Zakres:

• czym jest kryzys psychiczny w praktyce ratownictwa medycznego,
• najczęstsze powody wezwań do pacjentów psychiatrycznych,
• stereotypy i błędy poznawcze w kontakcie z pacjentem psychiatrycznym,
• dlaczego „pacjent psychiatryczny” może mieć stan somatyczny zagrażający życiu,
• bezpieczeństwo ratownika jako pierwszy element postępowania.

Przykładowe przypadki

---

Moduł 2. Ocena pacjenta — somatyczne przyczyny objawów psychicznych

Zakres:

• ABCDE u pacjenta z zaburzeniami zachowania,
• hipoglikemia, hipoksja, uraz głowy, udar, sepsa, zaburzenia elektrolitowe,
• zatrucia lekami, alkoholem, dopalaczami i substancjami psychoaktywnymi,
• majaczenie jako stan nagły,
• czerwone flagi: kiedy nie wolno zakładać, że „to tylko psychiatria”.

---

Moduł 3. Depresja, kryzys samobójczy i samouszkodzenia

Zakres:

• depresja w obrazie przedszpitalnym,
• pacjent po próbie samobójczej,
• pacjent deklarujący zamiar odebrania sobie życia,
• pacjent po samouszkodzeniu bez jasnej deklaracji samobójczej,
• rozmowa z osobą w kryzysie samobójczym,
• czego nie mówić pacjentowi w kryzysie,
• zbieranie informacji od rodziny i świadków,
• przekazanie pacjenta i dokumentowanie istotnych informacji.

---

Moduł 4. Zaburzenia lękowe, napad paniki i reakcja na silny stres

Zakres:

• napad paniki — typowy obraz kliniczny,
• różnicowanie z OZW, astmą, zatorowością płucną, hipoglikemią i arytmią,
• pacjent hiperwentylujący,
• pacjent po zdarzeniu traumatycznym,
• pierwsza pomoc psychologiczna w działaniach ratowniczych,
• proste techniki stabilizacji emocjonalnej możliwe do użycia w ZRM.

---

Moduł 5. Psychoza, schizofrenia, zaburzenia urojeniowe, choroba afektywna dwubiegunowa

Zakres:

• objawy psychozy: urojenia, omamy, dezorganizacja zachowania,
• pacjent słyszący głosy,
• pacjent przekonany o prześladowaniu,
• kontakt z pacjentem psychotycznym,
• jak nie nasilać lęku i podejrzliwości,
• bezpieczeństwo zespołu i otoczenia,
• kiedy pacjent może wymagać pilnej konsultacji psychiatrycznej.

---

Moduł 6. Pobudzenie psychoruchowe, agresja i ostry stan behawioralny

Zakres:

• przyczyny pobudzenia: psychiatryczne, toksykologiczne, neurologiczne, metaboliczne,
• ocena ryzyka przemocy,
• komunikacja deeskalacyjna,
• ustawienie zespołu i kontrola przestrzeni,
• współpraca z Policją i innymi służbami,
• unikanie eskalacji,
• dokumentowanie zachowań agresywnych,
• transport pacjenta pobudzonego.

---

Moduł 7. Uzależnienia, zatrucia i zaburzenia związane z używaniem substancji

Zakres:

• alkohol i zespoły abstynencyjne,
• substancje psychoaktywne i dopalacze,
• benzodiazepiny, opioidy, leki nasenne,
• pacjent agresywny po substancjach,
• pacjent po przedawkowaniu,
• ryzyko mieszania objawów psychicznych i toksykologicznych,
• kiedy podejrzewać zatrucie mimo „psychiatrycznego” zgłoszenia.

---

Moduł 8. Zaburzenia poznawcze, otępienie i majaczenie

Zakres:

• pacjent starszy z dezorientacją,
• otępienie a majaczenie,
• nagła zmiana zachowania jako objaw stanu nagłego,
• agresja u pacjenta z otępieniem,
• komunikacja z pacjentem z zaburzeniami poznawczymi,
• współpraca z rodziną i opiekunami.

---

Moduł 9. Aspekty prawne i organizacyjne w pracy ZRM

Zakres:

• zgoda pacjenta na badanie i transport,
• odmowa pomocy,
• pacjent z ograniczoną zdolnością do świadomej decyzji,
• dokumentacja medyczna w interwencjach psychiatrycznych,
• transport do właściwego miejsca udzielania świadczeń,
• współpraca z dyspozytorem, Policją, SOR/IP i psychiatrią.

---

Moduł 10. Dobrostan psychiczny ratownika po trudnych interwencjach

Zakres:

• obciążenie psychiczne ratowników medycznych,
• interwencje po samobójstwach i próbach samobójczych,
• kontakt z agresją i bezradnością rodziny,
• reakcje stresowe po trudnym zdarzeniu,
• kiedy szukać pomocy,
• kultura zespołu: jak rozmawiać po trudnym wyjeździe.